> ## Content Index
> Fetch the complete content index at: https://www.bockmark.nl/llms.txt
> Use this file to discover other available public pages before exploring further.

# Een spiekbrief voor de inkoop van Legal AI
- URL: https://www.bockmark.nl/een-spiekbrief-voor-de-inkoop-van-legal-ai/
- Published: 2026-09-09T17:24:00.000Z
- Updated: 2026-09-10T04:54:59.000Z
- Author: Joost Bockwinkel
- Tags: Tech & AI

Het selecteren van de juiste Legal AI tooling is geen gemakkelijke opgave. In een paar jaar tijd is er een enorm (heterogeen) aanbod op de markt gekomen. Voor het overgrote deel start, en scale-ups die volop in ontwikkeling zijn en nog bezig hun propositie en verdienmodel te verfijnen.

Voor juridische dienstverleners en in-house teams is dat bijna niet bij te houden. Wat vandaag 'most advanced' is, kan morgen 'lagging behind' worden genoemd. En er zijn veel afhankelijkheden om rekening mee te houden, niet in de laatste plaats de snel oplopende kosten en dreigende versnippering van techniek.

De traditionele IT-inkoopchecklist helpt om orde in de chaos te scheppen, maar houdt niet altijd rekening met de grilligheid van deze markt. En is niet altijd even makkelijk hanteerbaar voor de niet-IT'er, terwijl juist die mensen (partners, bestuurders, managers) de beslissing vaak nemen.

Vandaar deze spiekbrief, in zo veel mogelijk gewone mensentaal. Zes vragen om vooraf te stellen.

![](https://storage.ghost.io/c/03/bb/03bb91bf-4f1c-4249-a080-e3aa9616a673/content/images/2026/09/Gemini_Generated_Image_usk29uusk29uusk2.jpg)

**1\. Strategische fit: past deze tool bij de organisatie?**

De eerste vraag gaat niet over de tool, maar over de organisatie die de tool inkoopt.

- Aansluiting op proposities, expertisegebieden en cliëntsegment
- Dekking van het gewenste resultaat: research, drafting, analyse, DD
- Overlap met functionaliteit die al aanwezig is
- Verenigbaarheid met bestaande en toekomstige behoeften van cliënten

**2\. Kwaliteit van de output**

Hier zit wat mij betreft de kern van de selectie.

- De gewenste rechtsgebieden, jurisdicties en talen
- Ontsluiting van bestaande kennis: modellen, precedenten, dossierhistorie
- Ontsluiting van openbare content en content onder licenties
- Juistheid, gemeten op een eigen test-set
- Bronvermeldingen met verwijzing naar de originele tekst
- Controle-inspanning: hoeveel werk kost het verifiëren van een antwoord

**3\. Data en koppelingen**

Waar stroomt de informatie heen en wie kan erbij?

- Integratie met de kernsystemen: documentbeheer, praktijkmanagement, financieel
- Toegang tot openbare bronnen: wetgeving, jurisprudentie, registers
- Mogelijkheden voor koppelingen naar andere systemen en tooling
- Toepassing van bestaande toegangsrechten en afschermingen
- Beleid rond gebruik van data voor training, bewaartermijn en verwerking- locatie
- Vastlegging van gebruik en mogelijkheid die gegevens te exporteren

**4\. Operationele fit**

Gaan mensen het echt gebruiken?

- Leercurve en tijd tot eerste productieve gebruik
- Plaats in de werkplek: werkt het binnen de browser en/of binnen bijv. MS office
- Aantal handelingen om tot een resultaat te komen
- Configureerbaarheid: eigen werkwijzen, workflows en agents inrichten
- Samenwerking: gedeelde workflows en resultaten binnen de organisatie
- Betrouwbaarheid in dagelijks gebruik: beschikbaarheid en gedrag bij storing
- Opleiding en ondersteuning vanuit de leverancier

**5\. Kosten**

Wat kost het écht en wat brengt het potentieel op?

- Prijsstructuur: per gebruiker, verbruik, hybride, minimumafname
- Total cost of ownership: licentie, implementatie, integratie, beheer, opleiding
- Kostenbeheersing en voorspelbaarheid
- Kostenontwikkeling bij verlenging, migratie en beëindiging
- Verhouding tussen prijs en het aantal werkelijk actieve gebruikers
- Verwachte baten: waaraan wordt het resultaat afgemeten en hoe werkt het door in het verdienmodel

**6\. Leverancier en continuïteit**

De zakelijke aspecten, naast een goede onderlinge klik:

- Financiële positie, eigendom en overnamerisico
- Afhankelijkheid van de onderliggende technologie
- Ketenpartijen: onderaannemers en modelaanbieders
- Substitueerbaarheid, data portabiliteit en een exit regeling
- Risicoverdeling: aansprakelijkheid, garanties en vrijwaringen
- Wijzigingsbevoegdheid van voorwaarden, tarieven en functionaliteit

**Wat er bewust niet in staat**

De goede lezer zal zien dat o.a. informatiebeveiliging en compliance heb weggelaten. Dat is een keuze: het zijn randvoorwaarden die iedere speler zal moeten invullen om actief te kunnen zijn in het juridische domein.

Deze opsomming heeft geen enkele pretentie compleet te zijn. Laat het weten of je zaken mist, dan vul ik het aan.

---

**Referentie materiaal**

Normen: ISO/IEC 25010:2023, productkwaliteit van software 

Inkoop en contract: EU-modelcontractbepalingen voor AI-inkoop (MCC-AI, maart 2025) · DORA art. 28-30, als model voor leveranciersrisico

Beroepsnormen: NOvA, Aanbevelingen AI in de advocatuur 

Onderzoek: Magesh e.a., *Journal of Empirical Legal Studies* 22(2), 2025, over de betrouwbaarheid van juridische AI-tools